مغز بشر در مقابله با نظرات مخالف با نظر خودش، می تونه به مرز انفجار برسه! تأثیری که فرگشت روی آدم گذاشته، باعث شده هروقت احساس می کنیم خطری ما رو تهدید می کنه، به فکر محافظت از خودمون باشیم. درسته که مثل بز شاخ نمی زنیم یا مثل خرگوش فرار نمی کنیم، اما عکس العملای دفاعی ما هم به همون اندازه خودکار و ذاتی ست.

 

در دوطرف مغز، پشت کره ی چشم و اعصاب بینایی، غدد آمیگدال (Amygdala) قرار دارن. دکتر بسل ون در کلک (Dr. Bessel Van Der Kolk) در کتاب The Body Keeps The Score به آمیگدال لقب آژیر خطر رو داده و اونو مسئول تشخیص ترس و آماده سازی بدن واسه مقابله با اون می دونه.

چه جوری در روبرو شدن با نظرات مخالف، ذهن آرامی داشته باشیم؟ آموزشی

وقتی خطری تهدیدمان می کنه، آمیگدال با اخطار دادن به مغز، باعث شروع زنجیره ای از واکنشای شیمیایی می شه. هورمونایی مثل آدرنالین و کورتیزول در خون جریان پیدا می کنن و در کسری از ثانیه، آمادگی لازم واسه فرار یا مقابله با عامل خطر رو ایجاد می کنن. تغییراتی مثل افزایش ضربان قلب و عرق کردن کف دستا رو بی معطلی میشه حس کرد. نفس نفس زدن، اکسیژن لازم رو واسه فرار از مهلکه تأمین می کنه. این حالت شباهت زیادی به هواپیماربایی داره. با این توضیح که بدن آدم نقش هواپیما رو داره و آمیگدال نقش هواپیماربایی که ماشه ی تفنگش رو کشیده و آماده ی شلیکه.

چه جوری در روبرو شدن با نظرات مخالف، ذهن آرامی داشته باشیم؟ آموزشی

جریان یهویی هورمونا باعث تحریک اعصاب شبکه خورشیدی (شبکه ای از عصبا در کف چاله شکم) می شه که باعث می شه احساس کنین اصطلاحاً در دل تون رخت می شورند. دستا، پاها و صدای تون می لرزه. شاید احساس کنین صورت تون یهو داغ می شه، گلو یا عضلات پشت گردن تون میگیره و دندانای تون رو تا حدی به هم فشار میدید. هرآن امکان داره بدن شما واکنش فیزیولوژیک قاطع و کوبنده ای به محرک ترس نشون بده. طبیعتاً این شرایط لذت بخش نیس و اصلا رنگ و بوی آرامش نداره. قرار هم نیس داشته باشه. این ساختار فقط واسه هرچه بهتر شدن کارکرد دفاعی آدم طراحی شده.

چه جوری در روبرو شدن با نظرات مخالف، ذهن آرامی داشته باشیم؟ آموزشی

چه جوری در روبرو شدن با نظرات مخالف، ذهن آرامی داشته باشیم؟ آموزشی

وقتی آمیگدال فعال شه، مسیرهای عصبی منتهی به قسمت پیشانی مغز رو پریشون می کنه و با این کار باعث می شه اگه مشغول بحث با کسی هستین که با شما مخالفه، از بحث انصراف کنین. تصمیم گیریای پیچیده و توانایی در نظر گرفتن جنبه های مختلف یک موضوع، دیگر ممکن نیس. گرچه در حالت عادی احتمالی واسه اشتباه کردن مون هم در نظر می گیریم، اما هرچه قدرت تمرکزمان کمتر شه، احساس می کنیم فقط و فقط یک حالت ممکنه و تنها در اون حالت احساس امنیت می کنیم:

حق با منه و تو اشتباه می کنی

چه جوری در روبرو شدن با نظرات مخالف، ذهن آرامی داشته باشیم؟ آموزشی

اگه این تغییرات افاقه نکنه، حافظه هم تا حدی پریشون و غیر قابل اعتماد می شه.

تا به حال درحین دعوا با دوست یا همسرتون اتفاق افتاده که نتونین هیچی مثبتی درموردشان به یاد بیارین؟ انگار مغز، به خاطر نجات یافتن از خطر، سیستم حافظه رو کلاً از کار انداخته. در اینجور شرایطی نمی شه به هیچ خاطره ی آرامش بخشی فکر کرد. درواقع به هیچی نمی شه فکر کرد! درعوض نور قرمز آژیر خطر آمیگدال، از چشمای مون بیرون می زنه.

در بحبوحه ی معرکه ای که آمیگدال به پا کرده، بدون این که بتونیم کوچیک ترین تلاشی واسه پیداکردن راه حل بکنیم، باید تموم و کمال پیرو ساختار دفاعی مغز باشیم؛ به نظرتون مسخره نیس؟

جمع کردن حواس رو با تمرین کردن افزایش بدین

وقتی در خونه یا محیط کار با کسی مشغول بحث هستین و نظرات ً متضادی دارین، بهترین تکنیکی که می تونه کمک تون کنه، هوشیار بودن و حضور ذهن داشتنه. با این کار میشه اثرات ساختار دفاعی مغز رو خنثی کرد. به جای حمله کردن به طرف مقابل یا به هم زدن بحث و توجیه این عکس العملا، می تونیم سعی کنیم بیشتر حضور ذهن داشته باشیم. با سعی واسه دست بردن در ساختارای ذاتی مغز، می تونیم آرامش داشته باشیم و راه های جدیدی واسه حل مشکل پیدا کنیم.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   چه جوری درون گرایی، بیل گیتس رو پولدار کرد؟

واسه این که وقتی عصبانیت وجودتون رو فراگرفتهه، بتونین بازم لیاقت داشته باشین، این چار مرحله می تونه کمکتون کنه.

۱. تمرکزتان رو از دست ندین

چه جوری در روبرو شدن با نظرات مخالف، ذهن آرامی داشته باشیم؟ آموزشی

اولین قدم واسه حفظ تمرکز اینه که وقتی سیستم عصبی مون تحریک می شه، فهمیده. تغییر لحن حرف زدن، احساس سفتی در شکم یا تمایل یهویی واسه تموم کردن بحث از نشونه های یک سیستم عصبی تحریک شده هستن. همه ما وقتی احساس خطر می کنیم علائم فیزیکی و رفتاری مخصوص خودمون رو داریم که باید اونا رو شناسایی کنیم.

۲. داستان پردازی نکنین

شاید سخت ترین مرحله همین باشه. نباید با قضاوتای بی مورد و شاخ وبرگ دادن به اونا شرایط رو بدتر کنیم. وقتی احساس می کنیم خطری ما رو تهدید می کنه، ذهن واسه فهمیدن ماجرا، به سرعت از افکار و داستانای عجیب و غریب پر می شه. افکاری که بهتره فراموش شن. چون که بازخوردی که مغز از این تصور منفی میگیره باعث زیاد و تمدید شرایط استرس و افزایش ترشح هورمونا می شه. شاید حق با ما باشه و طرف مقابل اشتباه می کنه. به هرحال اگه داستان پردازی نکنیم، درکی که از شرایط داریم منطقی تر هستش.

۳. به اثر استرس روی بدن خود فکر کنین

چه جوری در روبرو شدن با نظرات مخالف، ذهن آرامی داشته باشیم؟ آموزشی

در این مرحله سعی کنین تغییرات بدن تون رو ببینین و حس کنین. بدون این که بخواهید کنترل شون کنین یا تغییرشان بدین. ذهن تون رو از افکار منفی خالی کنین و ببینین این تغییرات در چه نقاطی اتفاق می افتن. کدوم عضله گرفته، می لرزه، می پرد یا درد می کنه. به روند این اتفاقات دقت کنین. این کار باعث می شه فهمیده باشین چه قدر این حالت جسمی بد و اذیت کننده س.

۴. و در آخر، نفس بکشین

چه جوری در روبرو شدن با نظرات مخالف، ذهن آرامی داشته باشیم؟ آموزشی

همه میدونن نفس کشیدن به تمدد اعصاب کمک می کنه. به چندین حالت مختلف میشه نفس کشید؛ اگه این کار رو با ریتم و ملایمت خاصی انجام بدیم اثر بیشتری داره. الن واتکینز (Alan Watkins) در کتاب «انسجام: راز رهبری عالی» توضیح می ده که اگه به این دو ویژگی تنفس دقت کنیم، حتّی واسه چند دقیقه، ترشح هورمونای کورتیزول و آدرنالین متوقف میشه.

تنفس ریتمیک به این معنی ست که دم و بازدم با فاصله برابر تکرار شن.

مثلاً هنگام دم از یک تا چار می شماریم، و هنگام بازدم از یک تا شش. و دوباره دم، یک دو سه چار، و بازدم، یک دو سه چار پنج شش.

با این تمرین میشه ریتمیک نفس کشید.

در عین حال باید میزان هوایی که در هر تنفس وارد ریها می شه برابر باشه، مثل وقتی که با یک نی نازک چیزی می خوریم، اگه چند دقیقه همینطوری نفس بکشیم، می تونیم به استرس پیروز شیم.

با دقت کردن به وضعیت جسمی خود، میشه در زمان کوتاهی تعادل جسمی رو به بدن برگردونه. دوباره می تونیم فکر کنیم، حرفای طرف مقابل رو و رابطه برقرار کنیم. با کمی تمرین، خشونت تبدیل به اراده می شه. ناراحتی جای خود رو به همدردی می ده و حسادت به انگیزه ای واسه تغییر تبدیل میشه.

امکان داره همیشه موفق نشیم کنترل احساسات و رفتارهای مون رو در مواقع پراسترس در درست بگیریم اما وقتی موفق شیم، ظرفیت و تحمل مون کم کم بیشتر می شه یا حتی امکان داره رفتار جدیدی داشته باشیم. معطلی ای کوتاه، سؤالی پیش بینی نشده یا حتی خنده ای که رشته افکار منفی رو قطع می کنه. وقتی اینجور رفتار جدیدی شکل میگیره، باید اونو مطالعه کنیم و بشناسیم. چون تشکیل رفتارهای جدید به این معنی ست که دیگر طبق عادات و الگوی رفتاری سابق عمل نمی کنیم. دیگر انتخاب بین فرار و جنگیدن نیس.

اگه همه ما سعی کنیم برخورد درستی با نظرات مخالف مون داشته باشیم، شک نداشته باشینً دنیای بهتری داریم.

منبع : hbr

 


دسته‌ها: آموزشی